Program Partii Razem dla praw cyfrowych i suwerenności cyfrowej w pigułce
Kilka prywatnych firm decyduje dziś o tym, co miliony ludzi w Polsce widzą, czytają, kupują — i na jakich warunkach pracują. Razem odpowiada na to w trzech datowanych dokumentach: stanowisko ws. cyfryzacji z 2018 roku żąda pełnej neutralności sieci, jawnego płatnika każdej reklamy i końca hazardu ukrytego w mikrotransakcjach; stanowisko o zarządzaniu algorytmicznym z 2021 roku upomina się o ludzi, którymi w pracy zarządza algorytm; deklaracja programowa z 2025 roku podnosi do rangi zobowiązania obowiązek ujawniania zasad działania algorytmów dużych platform społecznościowych oraz konsultowania z pracownikami algorytmów nadzorujących ich pracę. Ten hub zbiera wszystkie te wątki: od kolejności pakietów w sieci, przez skrzynki z losową zawartością w grach, po wniosek o kontrolę UOKiK w sprawie Google.
W naszej ocenie wielkie platformy zachowują się jak prywatni prawodawcy: regulamin serwisu rozstrzyga o zasięgu wypowiedzi, o dostępie do klientów, o zawieszeniu konta — a odwołać się można co najwyżej do formularza. Program Razem nie posługuje się tą metaforą, za to odpowiada na ten sam problem konkretem: deklaracja programowa z 2025 roku zapowiada „obowiązek ujawniania zasad działania algorytmów dużych platform społecznościowych” (rozdz. 10, pkt 11). Jak jawność algorytmów rekomendacyjnych miałaby działać w praktyce, pokazuje tekst o jawności algorytmów w serwisie Razem dla Równości.
Formalnie nikt — rozporządzenie (UE) 2015/2120 nakazuje operatorom równe traktowanie całego ruchu internetowego, bez blokowania i spowalniania wybranych usług (EUR-Lex). Razem w stanowisku ws. cyfryzacji deklaruje dążenie do „pełnej neutralności sieci” na terenie UE i zapowiada: „Nie godzimy się na powszechną cenzurę internetu i preferencyjne traktowanie wybranych podmiotów” (stanowisko, 2018). Co dokładnie wolno operatorowi i czego pilnuje BEREC, wyjaśniamy w tekście o neutralności sieci.
Wideo startujące z dźwiękiem bez kliknięcia, personalizacja oparta na domniemanej zgodzie, płatnik przekazu ukryty za łańcuchem pośredników — rynek, który tak działa, wart był w Polsce w 2024 roku 9,5 mld zł (IAB Polska/PwC AdEx). Postulaty Razem — zakaz autoplay na terenie UE, faktyczna zgoda przed personalizacją, publiczny rejestr reklam z informacją, kto zapłacił — omawiamy w tekście o inwazyjnych reklamach.
Z punktu widzenia mechaniki — niczym: gracz płaci, a o wygranej decyduje losowanie. Z punktu widzenia polskiej ustawy hazardowej — tym, że wygrana jest wirtualna, więc cała konstrukcja wymyka się definicji gry losowej (ustawa o grach hazardowych). Stanowisko Razem z 2018 roku nazywa to hazardem pod przykrywką mikrotransakcji i zapowiada dążenie do zakazu — szczegóły w tekście o lootboxach. Osobnym zagrożeniem dla dzieci w sieci jest przemoc rówieśnicza: deklaracja programowa zapowiada obowiązkowe raportowanie i procedury reagowania na nią „w szkole oraz w przestrzeni cyfrowej” (rozdz. 9, pkt 9) — o szkolnych procedurach pisze serwis Razem dla Szkół.
Stanowisko Rady Krajowej z 2021 roku nazywa zarządzanie algorytmiczne „cyfrowym tayloryzmem XXI wieku”: system układa grafiki, ocenia tempo, przydziela zadania, a jego decyzje uchodzą za obiektywne i nienegocjowalne (stanowisko, 2021). Deklaracja programowa przekuwa to w zobowiązanie: „obowiązek konsultacji z pracownikami algorytmów regulujących i nadzorujących ich pracę” (rozdz. 2, pkt 6). Status ludzi pracujących przez aplikacje omawiamy w tekście o pracy platformowej, a nadzór algorytmiczny nad etatowymi pracownikami opisuje szerzej Razem dla Pracy.
W marcu 2026 roku Adrian Zandberg złożył u prezesa UOKiK wniosek o kontrolę, czy Google nie naruszył zbiorowych interesów konsumentów, obniżając bez ostrzeżenia limity opłaconej usługi AI. „Jeżeli firma sprzedaje konkretną usługę na konkretne pieniądze, to powinna ją dostarczyć albo oddać pieniądze” — argumentował (biuro prasowe Razem). Co UOKiK już wyegzekwował od wielkich platform i skąd wziął się ten wniosek, opisujemy w tekście o UOKiK i big techach.
Telemarketer z ofertą fotowoltaiki, automat odtwarzający nagraną formułkę, SMS z numeru premium — deklaracja programowa z 2025 roku zapowiada, że Razem będzie „zwalczać nachalny telemarketing, w szczególności tzw. robo-calle” (rozdz. 10, pkt 11), a stanowisko ws. reklam z 2018 roku idzie dalej: zakaz telemarketingu, jeśli połączenia nie nawiązał klient. O tym, kogo ten model sprzedaży kosztuje najwięcej, piszemy w tekście o zakazie telemarketingu.
Wprowadzimy obowiązek ujawniania zasad działania algorytmów dużych platform społecznościowych.— Partia Razem, deklaracja programowa 2025, rozdz. 10, pkt 11, partiarazem.pl
Władza platform nad codziennością łączy się z pozostałymi tematami tego serwisu: uzależnienie państwa od zagranicznych dostawców opisuje hub o suwerenności cyfrowej, handel danymi i nadzór — hub o prywatności i inwigilacji, a granice dla systemów sztucznej inteligencji — hub o AI i prawach.
Firma telemarketingowa nękająca ludzi telefonami o fotowoltaice dostała od Prezesa UOKiK ponad 1,2 mln zł kary — a jej menedżerowie osobne sankcje. Razem chce pójść dalej niż kary: zakazać telemarketingu w ogóle, jeśli połączenia nie nawiązał klient, i domyślnie blokować płatne połączenia oraz wiadomości tekstowe, przez które wyłudza się pieniądze głównie od osób starszych.
Gdy globalna platforma po cichu zmienia warunki sprzedanej usługi, polski konsument nie stoi wcale na straconej pozycji — UOKiK karał już za to Amazona, Zalando i Temu. W marcu 2026 roku Adrian Zandberg złożył wniosek o kontrolę, czy w ten sam schemat nie wpisał się Google, obcinając limity płatnego pakietu AI.
Rynek reklamy internetowej w Polsce sięgnął w 2024 roku rekordowych 9,5 mld zł, a wraz z nim rośnie nachalność formatów. Razem chce ograniczenia inwazyjności reklam: zakazu autoplay na terenie UE, personalizacji wyłącznie za faktyczną zgodą i jawności tego, kto każdą reklamę opłacił.
Przez platformy cyfrowe pozyskiwało pracę w UE ponad 28 mln osób w 2021 roku, a na 2025 rok szacowano już około 43 mln — większość formalnie jako samozatrudnieni, choć aplikacja wyznacza im zadania, stawki i tempo. Stanowisko Razem z 2021 roku żąda traktowania tej pracy jako podlegającej ochronie zatrudnionych.
Skrzynka z losową zawartością działa jak automat do gier: gracz płaci, losowanie decyduje, rzadka wygrana napędza kolejne zakupy — tyle że przy automacie nastolatek nie ma prawa stanąć, a skrzynkę kupi bez przeszkód. Razem chce zakazu transakcji elektronicznych, w których produkt końcowy jest losowany.
Operator telekomunikacyjny nie może spowalniać jednych treści i przyspieszać innych za dopłatą — na tej zasadzie stoi cały otwarty internet. Razem deklaruje dążenie do pełnej neutralności sieci na terenie UE, bo infrastruktura, przez którą przechodzi niemal całe życie publiczne, nie powinna mieć cennika na pierwszeństwo.
